Jest co najmniej kilka sposobów na to, żeby uczniowie zapamiętywali z zajęć więcej. Jednym z nich jest wykorzystanie efektu izolacji, zwanego też efektem von Restorff.
Przypuśćmy, że masz listę zakupów: jabłka, gruszki, maliny, proszek do prania, banany, kiwi, śliwki. Idziesz do sklepu i zaczynasz sobie przypominać, cóż to miałeś kupić. Zapewne będzie tak, że w pamięci będziesz miał owoce i proszek do prania. Dlaczego? Bo ten detergent wyróżnia się na tle pozostałych elementów listy, którymi są owoce. I na tym właśnie polega efekt izolacji. Zapamiętujemy lepiej te wiadomości, które w jakikolwiek sposób wyróżniają się spośród innych, znajdujących się w najbliższym otoczeniu.
Nie jest to nowe odkrycie, bo już od połowy XX wieku próbowano zrozumieć i zbadać zjawisko lepszego zapamiętywania elementów wyróżniających się. Nie będziemy tutaj wchodzić w szczegóły, nas interesuje tylko to, w jaki sposób świadomość istnienia efektu izolacji może pomóc w nauce.
Sposób pierwszy – w swoich notatkach uczniowie powinni wyróżniać kolorem/wielkością liter/krojem pisma informacje szczególnie ważne. W ten sposób już podczas robienia notatki będą zwracać większą uwagę na dane pojęcia. Potem, podczas przypominania sobie, od razu zwrócą uwagę na wyróżnione słowa.
Sposób drugi – podczas zajęć można zrobić „wrzutkę” zupełnie niezwiązaną z głównym tematem lekcji. Gdy rozmawiamy o „Świteziance” Mickiewicza, można zahaczyć o temat imiesłowów. Natomiast kiedy tematem jest komórka zwierzęca, wspomnieć chociażby o witaminach i ich funkcjach. Wyróżnienie tych informacji spowoduje, że uczniowie będą mieli większą szansę je zapamiętać.
Sposób trzeci – element lekcji, który uważamy za szczególnie istotny i wart zapamiętania przez uczniów przeprowadzamy w sposób bardzo różniący się od pozostałej części zajęć. Jeżeli więc lekcja jest w większości oparta na pracy z podręcznikiem, to na kilka minut możemy ją przerwać i zastosować chociażby grę w memory. Potem oczywiście powinniśmy wrócić do normalnego toku lekcji, żeby efekt izolacji mógł zadziałać.
Sposób czwarty – mów swoim uczniom, żeby nie uczyli się w domu długimi blokami jednego rodzaju materiału. Po dwudziestu minutach nauki języka polskiego, mogą zrobić przerwę, pouczyć się kilka minut innego przedmiotu i wrócić do języka polskiego. To nawet nie musi być nauka, wystarczy przejrzeć ostatnie notatki z chemii, biologii lub innego przedmiotu. Swoją drogą, przerywanie nauki w specjalnych momentach, to też dobry sposób na poprawienie zapamiętywania, ale o tym napiszę w innym wpisie.
Izolowanie, a więc wyróżnienie istotnych informacji, może poprawić skupienie uczniów, ich zainteresowanie, a także możliwości zapamiętywania informacji. Warto więc wyjść poza szablonowe prowadzenie zajęć na jeden konkretny temat. Przeplatanie głównego tematu z pobocznymi informacjami jest sposobem na skuteczne zapamiętywanie tych informacji, na których nam najbardziej zależy.