Zapamiętywanie jest procesem, który warto poznać. W procesie uczenia się bardzo ważny jest sposób, w jaki postanowisz zdobyć nową wiedzę. Masz do wyboru dwie postawy – bierną oraz czynną.
Zapamiętywanie – dwie postawy
Postawa bierna będzie polegała tylko i wyłącznie na czytaniu tekstu podręcznika lub notatek. Możesz przeczytać ten sam tekst raz, dwa razy lub nawet trzy razy i mieć poczucie, że już znasz treść materiału. Nic bardziej mylnego. Wystarczy kilka godzin przerwy i okaże się, że Twoja wiedza gdzieś się ulotniła. A kiedy odczekasz kilka dni, przekonasz się, że w zasadzie nic nie pamiętasz z tego, czego się uczyłaś/eś.
Przyjęcie postawy czynnej zakłada, że włożysz wysiłek w zapamiętanie potrzebnych informacji. Że nie wystarczy ci tylko przeglądanie tekstu, ale też rozpoczniesz świadome zapamiętywanie. Ten wysiłek jednak opłaci się, kiedy zapłacić koszt początkowego „uczenia się uczenia”. Tak, tego też musisz się nauczyć.
Wyobraź więc sobie, że masz za zadanie nauczyć się, czy mówiąc inaczej zakodować jakieś informacje. Na powyższej ilustracji widzisz kilka sposobów kodowania, dzięki którym wiedza może zostać z tobą na dłużej. Przeczytaj, na czym te sposoby polegają.
Powtarzanie
(1) Pierwszy z nich to powtarzania. Możesz zapytać: ale jak? Przecież kilka wersów wyżej napisałeś, że powtarzanie nie przynosi efektów. Masz rację. Samo powtarzanie (tutaj nazwane podtrzymującym) nie przynosi dobrych efektów, ponieważ jest najczęściej powtarzaniem mechanicznym, podczas którego nie wkładasz wysiłku. Dopiero wtedy, kiedy zaczniesz powtarzać materiał swoimi słowami, opowiadać go, streszczać, parafrazować, czyli krótko mówiąc powtarzać opracowując, wiedza zostanie z tobą na dłużej.
Organizowanie
(2) Inny sposób zapamiętywania polega na organizowaniu sobie wiedzy. Organizować możesz w kategorie, na zasadzie podobieństw, czy związków przyczynowo-skutkowych lub następstw czasowych. Ważne, żebyś znalazł/a coś, co pozwoli ci podzielić materiał na logiczne całości. Jest kilka sposobów dobrego organizowania wiedzy: grupowanie (tworzenie jakichś grup elementów, np. imiona królów, nazwy miast, dowódcy…), porcjowanie (łączenie mniejszych partii materiału w większe), porządkowanie (układanie w szereg według jakiejś zasady, np. alfabetycznie). Jak już dojdziesz do wprawy z organizowaniu wiedzy doświadczysz efektu struktury. Okaże się wtedy, że w im większym stopniu zorganizowałaś/eś swoją wiedzę, tym lepiej sobie ją przypominasz. Warto więc trenować!
Wyobrażanie
(3) Wyobrażenia polegają na opowiadaniu sobie treści słownej obrazami. Musisz więc wyobrazić sobie za pomocą obrazów to, czego się uczysz. Ważne jednak, żeby te wyobrażenia były interakcyjne, czyli żeby pomiędzy nimi zachodziły jakieś relacje. Nie wyobrażaj sobie osobno króla, osobno wzniesienia, osobno bitwy i osobno dwóch wbitych w ziemię mieczy. Zobacz oczami wyobraźni całą tę scenę. Siłą wyobrażeń jest to, ze kodujesz wiedzę jednocześnie w dwóch systemach: słownym i obrazowym. Jeżeli jeden z nich cię zawiedzie, będziesz miał szanse sięgnąć do drugiego i wydobyć z niego potrzebne ci informacje.
Werbalizacja
(4) Kolejny sposób to werbalizacja. Jest bardzo podobna to wyobrażeń, tyle że działa w drugą stronę. Żeby zapamietać musisz opowiedzieć sobie, nadać treść słowną treściom niewerbalnym, czyli na przykład jakimś sytuacjom, albo przedmiotom. Kiedy masz zapamiętać cechy architektury barokowej, opowiedz sobie, jak ona wygląda.
Elaboracja
(5) Ostatni sposobem na zapamiętywanie (kodowanie) jest elaboracja. Jeżeli chcesz opracować duży materiał, na przykład rozdział z podręcznika, wtedy okaże się niezwykle przydatna. Polega ona na takim opracowywaniu treści, które odwołuje się do już posiadanej przez ciebie wiedzy. Szukasz w nowym materiale punktów zaczepienia do tego, co już wiesz. W ten sposób szukasz powiązań, analogii, przyczyn i skutków. Nowa wiedza jest osadzana w znanym ci już kontekście.
Podsumowanie
Istotne w uczeniu się jest to, żebyś zaangażował się w ten proces i dobrał odpowiedni sposób kodowania do treści, których chcesz się nauczyć. Podjęcie tego wysiłku zaowocuje wiedzą, która zostanie z tobą na dłużej niż do następnego sprawdzianu, kolokwium, czy egzaminu.